Moestuin project door Karen Van der Perre

Een korte voorstelling van mijzelf en het project;

Ik ben een student Multimediale Vormgeving aan het KASK te Gent. Aan het begin van deze zomer contacteerde ik Kurt Stockman of ik geen stage kon lopen bij timelab. Door eerdere meetings kwamen gedeelde interesses aan de oppervlakte als tuinieren, creatief bezig zijn met groen, de natuur in de stad brengen enzomeer. Toen Kurt vertelde over de verhuis naar de nieuwe locatie in de Brusselsepoortstraat en alle nieuwe groene projecten die dit jaar in het verschiet lagen wou ik maar al te graag meewerken. Om verschillende redenen. Eén daarvan is dat ik maar wat graag een groene plek zou willen creëren maar daar geen toegang tot heb omdat ik in de stad woon zonder koertje en zonder lapje grond.

Op deze blog brengen we verslag uit van dit project, het is interessant om te zien hoe een tuin kan groeien van begin tot einde maar ook wat voor evolutie er in het denkproces gebeurt vanuit een meer kunstzinnig/vormgeeflijk standpunt. Want dat willen we beogen met dit project, de praktische vorm van een (moes)tuin combineren met een bepaalde vormgeving. Of hoe tuinen er ook anders kunnen uitzien dan hun conventionele vorm.



Eerste opzoekingswerk

Na een eerste bespreking, kwamen volgende elementen aan bod.

De ligging van de tuin, deze bevindt zich tussen het O en Zuid-Oosten van de site; het geniet van de morgenzon die langzaam opschuift langs de muur tegen de middag. Alsook is de windrichting iets om niet te vergeten. Er zou een Westenwind frontaal op kunnen blazen maar dat moeten we eens onderzoeken. Indien dit het geval is, kunnen we een schutting plaatsen.

Ondergrond, deze is voornamelijk een grindlaag van zo’n 50 cm, hier en daar ook wat gegoten beton en tegels. Niet direct volle aardegrond maar daarom niet minder interessant om mee te werken; Denk aan Japanse rots – en kiezeltuinen. Of Scandinavische tuinen die met bodembedekkers werken als mos of andere planten alsook rotstuinen aanleggen. Ik moet hierbij ook denken aan de tuin van de toneelschrijver Derek Jarman. Een klein strandhuis op een verlaten industrieterrein waar hij eigenhandig de lokale begroeiing verzamelt alsook gevonden voorwerpen en ze samen integreert in zijn merkwaardige ‘tuin’.

Raised beds, een vorm van tuinieren waarbij je de grond ophoogt en deze afbakent met een variatie aan materialen. Je kan golfplaten gebruiken, gevonden materialen, houten balken. Deze manier zou een oplossing kunnen zijn om toch te tuinieren in volle grond.

Waterelement, er stroomt een waterloop net achter de site. Dit water zouden we handig kunnen gebruiken door een pomp te installeren die het water tot een reservoir brengt. Of we sparen het regenwater.

Inspiratiebronnen,na tuinarchitectuurboeken te doorbladeren komen de voorkeur voor bepaalde stijlen en planten.

Zie foto’s :



Een eenvoudige manier om een beschutting of waterelement te maken



Een visueel krachtig element
 

Bibliografie:

praktische boeken;

KEY, Richard, Doe-het-zelf tuinprojecten met steen en hout, Deltas, België-Nederland, 2003

BRIDGEWATER, A. & G., Tuinspecialist Moestuin, Veltman Uitgevers, Utrecht, 2008

HERMY, Martin, Groenbeheer een verhaal met toekomst, Velt vzw, Berchem, 2005

tuinarchitectuur;

n.n, Ultimate Landscape Design, teNeues Publishing Group, Kempen, 2005

BRADLEY-HOLE, Christopher, the minimalist garden, Octopus Publishing Group, London, 2000

JARMAN, Derek, Derek Jarman’s Garden, Overlook Hardcover, 1996 


Schetsen en concepten

Elk zoekproces is anders, eigenlijk probeer je jezelf te omringen door zoveel mogelijk allerhande informatie te verzamelen waarna deze soep van invloeden en eigen schetsen en ideeën, verschillende brouwsels voortbrengen. Tot plots de combinatie komt, uit het niets waar je niet meer van wil afwijken. Je kan dit niet altijd sturen, mijn beste ideeën kreeg ik op de meest banale momenten in de dag. Zo vertelde me iemand eens dat voor hem ideeën zweven in de lucht, en af en toe kiest er eentje je uit om door je ‘bedacht’ te worden. En zo voelt het ook. Momenteel ben ik nog wachtende op een doorslaggevend idee.

Hier volgen enkele snelschetsen die ik dit weekend heb gemaakt. Over vormen van beschutting, over plantsoenen maken van paardenbloemen en ander ‘onkruid’, over bepaalde vormen van aanplanting. Verder dacht ik na over het concept dat de tuin met zich zal dragen. Misschien moet ik de groenten als familie bestempelen, zij voedden ons en houden ons in ‘leven’. Of groenten bezorgen ons voedsel, wat kunnen we hen teruggeven? Misschien iets maken dat hen aan het lachen brengt, of een veilige omgeving om in te groeien, of misschien moeten we hen stimuleren om meer productief te zijn? Net als planten op kantoor ons positief beïnvloeden, kan ik de moestuin misschien als een kantoor inrichten? Met een scorebord, wie het lekkerst is, of hen warm maken voor de toekomst en verschillende foto’s ophangen van bereide gerechten waar ze uiteindelijk in zullen terechtkomen. Of de planten in een sporttribune plaatsen? Of de tuin vol zetten met keukengerief. Of een galg maken, wie niet groeit/productief is, wacht een ander lot. Of misschien hen het gevoel geven dat ze op vakantie zijn in zonniger oorden. Waarbij ze omringt zijn met mooie landschappen, of zonnige kleuren? Of een tuin in een tuin maken, elke plant(soort) heeft zijn eigen tuintje. Of een soundscape maken voor hen, op hun niveau, laag genoeg tegen de grond, net zoals klassieke muziek ons rustig stemt. Of de tuin als de Ark van Noach opvatten, van elke groentesoort enkel een koppel van planten. Of iets dergelijks als de Shakespeare Garden in Central Park NY, alle plantsoorten planten die Shakespeare ooit vernoemd heeft in zijn werken.

Veel ideeën zijn direct nadat ze neergeschreven zijn, niet bruikbaar, niet interessant of een beetje flauw. Maar door alles toch neer te pennen bouw je verder.
 


Concept tuinen

International Festival of Gardens

The Festival of Gardens is een bonte verzameling van allerlei tuinen met een bepaald concept achter. De moeite! Ook een grote database met vorige edities.

Groene Vallei groene eilanden

Ik zocht al een tijdje naar wat meer info over de groene eilanden die zich op het water aan mijn deur bevinden. Bij deze. Vooral hoe zoiets gemaakt wordt. 


Nieuwe wending

Sinds mijn laatste post is er het een en ander veranderd in mijn aanpak van het project. Ik had wat ideeën uitgewerkt in schetsen, maar voelde dat het toch geen goede richting was. Ik noem ze mijn HaHa- ideeën. Van die concepten die goed lijken op het eerste zicht, maar al rap aan inhoud verliezen omdat ze geen goede bodem hebben om op te staan.

Ik had wat schetsen gemaakt rond het thema sport. Planten competitief opstellen door ze in een passend kader te plaatsen. De groeibedden zouden de vorm van een podium aannemen, met scorebord van best groeiende soort, enzomeer. Op de vijver van die typische zwembadbollen om zwemstroken af te bakenen. (foto’s van schetsen volgen vanavond)

Andere schetsen waren wat beelden uitgewerkt om de planten aan hun toekomst te laten wennen. Door de lange muur vol met keukengerief in uniform rood te bedekken in geometrische patronen. Het rood deed me denken aan het tuindesign van Canadese Architectengroep Nippaysage . Het blijft wel een interessant beeld om naar te kijken, maar ik verloor de planten uit het oog.



Ik was meer met de vorm bezig en hoe het de toeschouwer bezighoud, eigenlijk onder invloed van al de gardendesign boeken die ik de laatste tijd had bekeken. Maar de kern van mijn werk is dat ik meer de nadruk leg op planten dan op mensen. Dus wou hierin verder gaan.



 Door met enkele mensen hierover te praten, kwam ik terug op enkele thema’s waar ik vroeger werk rond maakte. Zo heb ik in mijn 2e bach. machines gemaakt waarbij planten helpen andere planten voort te planten. Zaadjes groeien en zetten kleine mechanismen in beweging om zaadjes van een andere soort te planten. Waarom geen tuin maken waarbij planten elkaar helpen.

Enerzijds moest ik ook denken aan de kunstenaar Wesley Meuris. Hij heeft voor enkele dieren telkens een specifieke kooi ontworpen, zodat de toeschouwer ze optimaal kan bekijken, de kooi is eveneens een vervanghabitat voor de dieren. Dit bracht me aan het denken, om het klassieke beeld van een rechtlijnige moestuin overboord te gooien. Planten zijn individuen, en we moeten hen niet uniform behandelen zoals in een moestuin. De planten staan centraal in de tuin en moeten hun tijd hier zo a angenaam mogelijk maken. Een tuin dus ontwerpen vanuit het standpunt van de plant. Hun begin, midden en einde van hun leven zo stimulerend mogelijk te maken.



Ik verzamelde wat wetenschappelijke feiten en mythes over dingen die een plant in zijn groei positief stimuleren en wil deze mix van feit en fictie toepassen op de tuin. Zoals klassieke muziek en magneten dat ze de groei beïnvloeden, maar ook water dat minder grillige kristallen vertoont als men er lieve positieve woorden aan toevertrouwd. Enzomeer. Om alles nog wat overzichtelijk te houden, heb ik elk idee op een notablaadje getekend.

  
Boekje Biodiversiteit

Ik heb een tijd geleden dit boekje gratis besteld op volgende website www.natuurwetenschappen.be

Het is een verzameling van 366 tips voor meer biodiversiteit in je leven te brengen. Kleine acties gespreid over het hele jaar zoals hoe je eigen wormenbak te maken, of hoe je natuurlijke insectenweerder te maken. Het is al heel nuttig gebleken voor me.

 

  
De tuin

De groenten krijgen klassieke muziek te horen d.m.v. een muziekdraaidoosje op zonne-energie

Planten worden gestimuleerd in hun groei door extra toevoer van CO2.

Het water bestemd voor de planten krijgt positieve woorden te horen.

Wanneer men tegen de planten praat, krijgt men respons terug.
 

Uitzicht van de tuin, onregelmatige eilanden van verhoogde aarden bedden.

De tuin in schetsvorm; het wordt een tuin die optimaal moet functioneren voor de planten. 


Materialen kopen



Gisteren ben ik met Kurt Stockman wat basis materialen gaan kopen voor de tuin. Een kruiwagen, handschoenen, snoeischaar… Zo kon ik al de eerste aanzet leggen voor de vijver. De hellende hoop kiezels achteraan in de tuin verplaats ik nu om een tweede helling in dit materiaal te maken. Een fysiek werk, maar eigenlijk goed voor het gemoed. Langzaamaan zie je de heuvel groeien en zie je het resultaat van je werk.

‘s Morgens zijn we naar Roeselare gereden om kastanjehouten omheiningen die op ecologische manier zijn gemaakt, van dichtbij te bekijken. Ze zouden dienen als omheining om de kleine eilanden te vormen, die we daarna met grond zouden vullen. Hoewel de eigenaar een interessante werkwijze had om het hout te verkrijgen, vond hij minder en minder hout in de Vlaamse bossen die hij mocht rooien. En besloot om zijn zaak stop te zetten en naar Frankrijk te verhuizen.

De houten omheining was toch niet echt wat we zochten, en zijn nu op zoek naar andere oplossingen.



Compostbak

Vandaag heb ik in de kelderruimte met wat stukken resthout een compostbak ineengevezen. Ik vond op internet dat je 20 cm van de grond pas de eerste plank moest plaatsen, en er tussen de planken minstens 4 cm  ruimte moest zijn. In de keuken van timelab plaats ik een speciale bak met wat uitleg welk keukenafval er allemaal in de compostbak mag verdwijnen.

Daar we veel compost nodig hebben, ga ik  aan een tweede beginnen.




Nieuw uitzicht 

Er zijn enkele veranderingen gebeurt aan de parking van timelab.

De bomen en muren aan de achterkant van de parking zijn vorige week gesloopt. Een drastische verandering in het landschap, maar misschien beter?



Plantzakken

De laatste paar weken heb ik me gestort op het maken van plantzakken. Zakken met een onregelmatige vorm, waarin later de groenten en bloemen komen in te groeien. De materialen waarmee ik werk zijn toevallig gekozen, onder in de kelder van timelab vond ik oude gordijnen van stevig materiaal en ook wat vinyl. Leve recyclage!
 


De onregelmatige vorm in de zakken krijgen lukte me niet van de eerste keer. Je kan natuurlijk je stof voor de bodem heel onregelmatig uitknippen, waarna je de stof van de zijkant deze vorm laat volgen, maar dit is nog niet voldoende om er de juiste vorm in te krijgen. Namenlijk als je de zak vult met aarde dan zet de stof zich gewoon uit in een ovale vorm. Na wat dingen uit te proberen, ligt de oplossing erin dat je de stof van de zijkant strak moet naaien, door strategisch neepjes in de stof te stikken.

Die onregelmatige vormen in de tuin deden me terugdenken aan het werk van Oostenrijkse kunstenaars Lois en Franziska Weinberger. Ze werken met onkruid, maken tuinen met onkruid en gebruiken die onregelmatige vormen als basis voor hun werk. Soms maken ze er een tuin mee, of laten de vorm op zichzelf staan. Vroeger was ik niet zo aangetrokken tot hun werk, omdat ze met de vergeten kant van de natuur werken, de planten die mensen liever kwijt dan rijk willen, de ‘lelijke’ planten. Maar door ook met ‘onkruid’ te werken begrijp ik beter wat voor fascinerende kant ze kunnen hebben. Deze planten zijn heel het jaar door aanwezig en kunnen makkelijk gebruikt worden. Ik behandel mijn planten niet altijd even zachtaardig, maar omdat dit sterke planten zijn overleven ze dit.

http://www.loisweinberger.net/html/indexen.htm

Iets anders wat me wel zorgen baart, omdat het nu de laatste dagen vrij zonnig was, kon ik zien tot waar precies de zon scheen op de parking. Het stuk waar ik normaal de tuin zou maken, bleef vooral in de schaduw staan. De zon wordt tegengehouden door de omliggende gebouwen. Misschien komt hij hoger te staan in de lente, en wordt dit deel dan wel nog belicht. Nu, ik vroeg aan een vriend of dit kwaad kon, groenten kweken buiten de volle zon. En naar eigen ervaring, had hij daar toch geen last van. Tomaten en bloemen dienen wel in de volle zon gekweekt te worden. 




Uittesten

Vorige vrijdag heb ik de stofzakken deels gevuld met kiezels om te zien wat het resultaat zou zijn. Maar jammergenoeg gaf het niet het gewenste resultaat. Ze moesten een bepaalde vorm aannemen, maar bleven telkens veranderen in een ovalen zak. Er was dus een nieuw plan nodig om dit op te lossen. Een vriend van me vertelde dat in zijn bos spontaan enorme vlieren opgeschoten waren die gerooid mochten worden. Dit hout is niet zo duurzaam als kastanje of anderen maar zou wel enkele jaren van dienst kunnen zijn. Dit hout kan ik verzagen tot rechte stukken van een meter om daarna samen te binden met binddraad. Zoals een houten afrastering.



Dit weekend was er een van noeste arbeid, door de vlieren al te rooien in de bos. Binnenkort worden ze van het verre Vlaams- Brabantse Meensel-Kiezegem naar Gent gebracht.

Vandaag zijn ik en Kurt naar de milieudienst gegaan om te kijken welke steun het stad ons kan bieden voor dit project. We zouden in aanmerking kunnen komen voor een groensubsidie. Later meer hierover... ......